De cyberdreiging voor Nederland verandert snel. Cybercrime wordt gepleegd door verschillende dadertypes: van statelijke actoren tot jonge cybercriminelen. Tegelijkertijd maakt kunstmatige intelligentie (AI) het mogelijk om cyberaanvallen sneller en op grotere schaal uit te voeren. Ook zien politie en Openbaar Ministerie (OM) een nieuwe generatie jonge, westerse cybercriminelen opkomen die zich bezighoudt met onder meer data- en cryptodiefstal. Dat blijkt uit het Cybercrimebeeld Nederland (CCBN) 2026 van de politie en het OM.


Cybercriminelen opereren grenzeloos. Daardoor kunnen zij vanuit welk land dan ook Nederlandse burgers, bedrijven en organisaties raken en onze samenleving ontwrichten. In 2025 werden naar schatting 2,5 miljoen Nederlanders slachtoffer van cybercrime en/of een online vorm van oplichting, fraude, bedreiging of intimidatie. De ontwikkelingen onderstrepen volgens politie en OM de noodzaak van een brede aanpak, waarin publieke en private partijen nationaal én internationaal samenwerken.

Cybercrime als onderdeel van statelijke inmenging

De cyberdreiging vanuit statelijke actoren neemt toe. Staten maken steeds vaker gebruik van hybride oorlogsvoering, waarbij klassieke militaire middelen worden gecombineerd met onder meer heimelijke beïnvloeding, cyberaanvallen en desinformatie.

Daarmee vervaagt de grens tussen cybercrime en nationale veiligheid. Statelijke actoren kunnen bovendien gebruikmaken van criminele netwerken. Zij kunnen criminelen bijvoorbeeld instrueren welke organisaties of landen zij moeten aanvallen, of hen voorzien van geld, infrastructuur of technische hulpmiddelen.

Grenzeloze daders, lokale impact

Cyberaanvallen worden steeds vaker uitgevoerd door verschillende gespecialiseerde partijen die zich overal ter wereld kunnen bevinden en tijdelijk samenwerken. Criminelen kunnen zo snel en flexibel een aanvalsketen samenstellen en aanpassen.

Technische kennis is steeds vaker te koop. Criminelen kunnen gebruikmaken van kant-en-klare diensten, gestolen gegevens en technische hulpmiddelen. Hierdoor kunnen ook minder technisch onderlegde daders complexe aanvallen uitvoeren.

Christa de Pagter, landelijk Officier van Justitie Cybercrime: ‘We zien dat gegevens uit eerdere hacks worden gecombineerd met nieuw gestolen data. Daarmee kunnen criminelen slachtoffers steeds gerichter benaderen. Ze doen zich bijvoorbeeld voor als een bank of cryptoplatform. Door gestolen gegevens te combineren met social engineering en een gevoel van urgentie kunnen zij slachtoffers onder grote druk zetten om direct te handelen. Op die manier worden Nederlandse burgers, bedrijven en organisaties getroffen.’

Hacker Com

In Nederland zien politie en OM ook een opkomst van groepen jonge, westerse cybercriminelen die zich bezighouden met data- en cryptodiefstal. Deze groepen maken deel uit van dynamische online netwerken waarin kennis, diensten en gestolen gegevens worden uitgewisseld. Zij worden vooral gedreven door financieel gewin en sociale status.

De zogenoemde ‘Hacker Com’ is hiervan een voorbeeld. Binnen deze online criminele netwerken houden jongeren zich onder meer bezig met het stelen van cryptovaluta en het buitmaken van gegevens van grote organisaties. Met die gegevens kunnen slachtoffers worden afgeperst of kan opnieuw geld worden verdiend op de criminele markt.

AI als katalysator

Kunstmatige intelligentie verandert cybercrime niet fundamenteel, maar kan de snelheid, schaal en effectiviteit ervan wel vergroten. Zo kan AI worden gebruikt bij phishing, het ontwikkelen van malware en het zoeken naar kwetsbaarheden.

Grote ontwikkelaars van AI-diensten, zoals ChatGPT en Gemini, hebben beveiligingsmaatregelen ingebouwd om misbruik tegen te gaan. Criminelen zoeken echter voortdurend naar manieren om dergelijke beveiligingen te omzeilen.

Ook AI-systemen zelf kunnen doelwit worden. Criminelen kunnen bijvoorbeeld proberen de werking van een AI-model te manipuleren of te saboteren. Hierdoor ontstaat een nieuwe categorie risico’s waarvoor organisaties zich moeten voorbereiden.

Samenwerking noodzakelijk

De ontwikkelingen laten zien dat cybercrime niet alleen een probleem is van politie en OM. Een effectieve aanpak vraagt om samenwerking tussen publieke en private partijen en internationale opsporingsdiensten.

Politie en OM investeren daarom in gespecialiseerde kennis en capaciteit binnen de eigen organisaties en blijven inzetten op internationale samenwerking. Het complexe en veranderende dreigingslandschap vraagt om een brede maatschappelijke aanpak. Daarbij zijn niet alleen opsporing en vervolging van belang, maar ook preventie, verstoring en het snel informeren van potentiële slachtoffers. Publieke en private partijen hebben hierin ook een cruciale rol.

Betaal geen losgeld bij ransomware

Het CCBN benadrukt daarnaast het belang van het niet betalen van losgeld na een ransomware-aanval. Stan Duijf, hoofd Operaties High Tech Crime en Milieucriminaliteit bij de politie: ‘Betalen biedt geen garantie dat criminelen gestolen gegevens daadwerkelijk verwijderen. Bovendien houd je met een betaling het verdienmodel van criminelen in stand. Dat maakt het aantrekkelijk om nieuwe slachtoffers te zoeken.’

Het Cybercrimebeeld Nederland is een tweejaarlijkse gezamenlijke publicatie van de politie en het Openbaar Ministerie. Het rapport brengt de belangrijkste ontwikkelingen binnen cybercrime in kaart vanuit het perspectief van politie en OM.

Klik hier om het volledige Cybercrimebeeld Nederland 2026 te bekijken.